Συνεντευξη [Q&A] με τον Αποστολη Ψαρρο

Σας καλωσορίζουμε στο Sin Radio! “Ηρακλής ο γενναίος” για δεύτερη χρονιά και με μια πολύ ιδιαίτερη σκηνοθετική ματιά από ό,τι διάβασα στο δελτίο τύπου: «Μία μοναδική παράσταση για τον πιο αγαπημένο ήρωα όλων των εποχών και για τους άθλους του, που βασίζεται αποκλειστικά στο θεατρικό παιχνίδι και τις συνεχείς και ευφάνταστες μεταμορφώσεις των ηθοποιών». Πώς προέκυψε, λοιπόν, αυτή η παράσταση και πόσο.. δυσκολέψατε τους ηθοποιούς σας κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας της;

Ήθελα να δημιουργήσω μια παράσταση η οποία θα ήταν ευέλικτη και θα μπορούσε να παρουσιαστεί οπουδήποτε. Στόχος μου ήταν- και είμαι πολύ χαρούμενος που επετεύχθη- όλο το έργο να πηγάζει από τον ηθοποιό και τα αφηγηματικά του μέσα. Η δυσκολία που συναντήσαμε στην προετοιμασία της παράστασής μας, αφορούσε ξεκάθαρα τη σωματική ανταπόκριση των ηθοποιών, καθώς βουτάνε από ρόλο σε ρόλο ακαριαία, συνεπώς απαιτείται μεγάλη συγκέντρωση και εγρήγορση. Αλλά ευτυχώς σ’ αυτές τις δυσκολίες ανταποκριθήκαμε με άφθονο γέλιο.

Γιατί επιλέχθηκε ο Ηρακλής από το πάνθεον των ηρώων της μυθολογίας; Λόγω αναγνωρισιμότητας (εύκολη πρόσβαση στο κόσμο), λόγω του ότι παίζονται μόνο παιδικές παραστάσεις, οπότε είχε το ενδιαφέρον του να ανέβει μια παράσταση για το ενήλικο κοινό, γιατί τον αισθάνεστε πιο οικείο· τι σας ώθησε σε αυτήν την επιλογή; Τι είναι αυτό που κάνει πιο ελκυστικό τον Ηρακλή από άλλους ήρωες της μυθολογίας, που ίσως και άδικα έχουν λιγότερη προβολή;

Ο Ηρακλής επιλέχθηκε καθώς είναι ο μόνος ήρωας που είχε καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του αξεπέραστα εμπόδια και δυσκολίες και ενώ κατάφερε να γλιτώσει από τέρατα, δεινά, εποχές, θεούς και δαίμονες, εν τέλει πέθανε από γυναικεία ζήλεια! Ε, πώς να μη με ιντριγκάρει να ασχοληθώ μαζί του;! Χώρια που στην έρευνα που έκανα για τους μυθικούς ήρωες, ο Ηρακλής αναφέρεται αφενός σε περισσότερα κείμενα (αρχαίες τραγωδίες, δράματα, συγγράμματα, τοπικούς θρύλους) ,αφετέρου είναι και ο μοναδικός ήρωας που συναντάται η δράση του να εκτείνεται από την Ινδία, τον Καύκασο, την Αίγυπτο, τη Μολδαβία, τη Μεσόγειο, το Γιβραλτάρ και ακόμα ακόμα ως την ορεινή Ισπανία. Και μόνο του το γεγονός αυτό τον καθιστά επίκεντρο της μυθολογίας και των ηρώων, όντας ένας σπουδαίος θρύλος της δύναμης και του πνεύματος.

Μέσα από τη σπουδή για την παράσταση και τη διαδικασία της δημιουργίας της, τι είδους “κέρδη” αποκομίσατε συνολικά ως ομάδα σε καλλιτεχνικό, αλλά και ανθρώπινο επίπεδο; Τι είναι αυτό το στοιχείο που ίσως την διαφοροποιεί από άλλες προηγούμενες δουλειές σας, και αν υπάρχει κάτι επιπλέον που θα μπορούσατε να κρατήσετε ως οδηγό για το μέλλον;

“Την άνοιξη αν δεν την βρεις, την φτιάχνεις”. Η φράση αυτή του Ελύτη για μένα αποτελεί λαμπρό οδηγό. Και ακριβώς έτσι πορευτήκαμε και εμείς. Φτιάξαμε έναν ιδανικό ελεύθερο σκηνικό κόσμο, πράγμα που αποτελεί την απόλυτη παρακαταθήκη για μας και -ευελπιστώ- για όσους την είδαν και θα την δουν.

Ποιες οι ουσιαστικές διαφορές της εποχής που πραγματεύεται ο μύθος του Ηρακλή με τη δική μας; Έχουν αλλάξει τόσο προς το χειρότερο οι άνθρωποι σήμερα ή η “δραματοποιήση” των ημερών που ζούμε παραμορφώνει την οπτική μας; Ήταν τελικά, τόσο γενναίος και ηθικός ο ήρωάς μας ή ωραιοποιήθηκε για να χρησιμοποιείται ως παράδειγμα στις επόμενες από αυτόν γενιές;

Εδώ τίθεται το εξής. Αν με ρωτάς την άποψή μου για την ανθρωπότητα, θα σου πω ότι ο άνθρωπος απέτυχε σαν είδος παταγωδώς. Έκανε ό,τι περνά από το χέρι του να έρθει πιο κοντά στο μίσος. Εφηύρε θρησκείες, αιρέσεις, δόγματα, ιδεολογίες και τάσεις που στο όνομά τους αιματοκύλισε και έσπειρε την αδικία και τη μισαλλοδοξία. Αυτά από πάντα ίσχυαν και συνεχίζουν να ισχύουν δυστυχώς. Υπάρχει όμως και η ομορφιά. Υπάρχει και η αγάπη και η αλληλεγγύη, το ήθος και η καλοσύνη. Ο Ηρακλής δεν ήταν αψεγάδιαστος. Θύμωνε, έπαιρνε εκδίκηση, έχανε τα λογικά του. Δεν το έβαζε κάτω όμως. Υπέμενε. Θωρακιζόταν ψυχικά. Επέλεγε την αγάπη, την καλοσύνη. Δεν είναι τυχαίο πως, όταν κλήθηκε να επιλέξει ανάμεσα στον εύκολο δρόμο της Κακίας και τον δυσπρόσιτο δρόμο της Αρετής, εκείνος επέλεξε την Αρετή. Όσο οι άνθρωποι θα συνειδητοποιούμε πως υπάρχει η επιλογή της αγάπης, πως το να είσαι ενάρετος είναι συνειδητότατη και απλή επιλογή, τότε, πάντοτε θα υπάρχει ελπίδα.

Σήμερα, αντίστοιχες μορφές υπάρχουν κι αν ναι (οχι, δε θα ρωτήσω γιατί δεν προβάλλονται, καθώς είναι φιλοσοφική ως ερώτηση…), για ποιο λόγο δεν τις αναγνωρίζουμε ατομικά (ως όντα λογικά) και γιατί δεν τις χρησιμοποιούμε σαν σύγχρονα παραδείγματα, πέρα απο τα μυθολογικά-φανταστικά; Αν δεν υπάρχουν, για ποιο λόγο δεν υπάρχει παραγωγική διαδικασία; Είναι κι αυτό θέμα της συνολικής παιδείας που λαμβάνουμε και παραλλήλως εκπέμπουμε;

Προφανώς και υπάρχουν τέτοιες μορφές, γιατί, όπως προανέφερα, όσο σκοτάδι κι αν υπάρχει άλλο τόσο φως “παράγεται”. Να επικρατήσει το φως είναι ουτοπικό. Αλλά το να αποκτήσει η συνολική μας παιδεία μια ελεύθερη τάση, μια ουσιαστική θέση υπέρ της ανθρώπινης επικοινωνίας και της προόδου και της εξέλιξης, είναι κάτι που δεν είναι ακατόρθωτο. Αν βγούμε έξω από την γυάλα μας και αποκτήσουμε μια ροπή στην ουσία και στις αξίες, όλα θα καλυτερέψουν με γεωμετρική ακρίβεια.

Αν ο ήρωας της παράστασής σας είχε λογαριασμούς στα social media, πιστεύετε ότι μπορεί να έχει χάσει λίγη από τη λάμψη που τον περιβάλλει, γιατί θα έπεφτε πιθανόν στην παγίδα να μοιραστεί και πράγματα που δεν θα τον τιμούσαν ιδιαίτερα; Τελικά, ως χρήστης των νέων τεχνολογιών επικοινωνίας, θεωρείτε ότι αυτή η εξέλιξη έβγαλε στον ήλιο το χειρότερό μας πρόσωπο ή έριξε τις μάσκες;

Θεωρώ πως ο ήρωάς μας δεν θα είχε πολύ χρόνο να κάνει update στα status του στα social media γιατί θα έτρεχε και δεν θα έφτανε! Τώρα, μιλώντας για τις μάσκες που έπεσαν θεωρώ πως, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, αυτός που εκδηλώνει το απεχθές του πρόσωπο θα το ‘κάνε σε οποιαδήποτε εποχή. Απλά τώρα το κάνει πιο εύκολα. Με ένα κλικ, ένα like, κατευθείαν εκδηλώνει κάποιες θέσεις του. Ωστόσο έγκειται στον χαρακτήρα του και μόνο. Αν θέλει να προστατέψει τον εαυτό του, μπορεί να το κάνει. Δεν πολύ ασπάζομαι το “άθελά” εγώ. Επιλογές είναι όλα. Και οι μεγαλύτεροι ήρωες ήταν, είναι και θα είναι αφανείς.

Έχουμε ακουμπήσει τον πάτο του βαρελιού ηθικά μέσα στον ηλεκτρονικό μας μικρόκοσμο ή θα συνεχίσει να μας εκπλήσσει δυσάρεστα το μέλλον; Υπάρχει ελπίδα οι επόμενοι από εμάς, κάποια στιγμή, να “ζέψουν” στην υπηρεσία τους αυτό το “θηρίο” ως άλλος Ηρακλής ή παραείμαι ονειροπόλος; Εσάς, ποια είναι η σχέση σας με αυτές τις τεχνολογίες και τα εν λόγω μέσα;

Νομίζω πως απάντησα στις προηγούμενες ερωτήσεις γι’ αυτό. Στο χέρι μας είναι να βγάλουμε το κεφάλι μας στην επιφάνεια και να μη βουλιάζουμε. Είναι θέμα παιδείας. Παρατηρώ γονείς που, επειδή έχουν κουραστεί από κάτι, πετάνε στο παιδί τους ένα tablet για μη πολυσκοτίζονται. Δεν είναι έτσι όμως. Η βελτίωση θέλει κόπο. Το φυτό για να ανθίσει θέλει πότισμα. Επαφή. Υπομονή, επανάληψη, φροντίδα. Είναι το ίδιο να δω τον άλλον να σηκώσω τον αντίχειρα και να πω “like”, απ’ το να τον πάρω αγκαλιά και να του πω “μπράβο”; Η δουλειά των γονιών και των δασκάλων θαρρώ πως τώρα είναι πιο δύσκολη από ποτέ.

Έχετε εξαιρετικές θεατρικές σπουδές, στην Ελλάδα και το εξωτερικό, καθώς και πολύ καλές δουλειές τόσο ως ηθοποιός όσο και ως σκηνοθέτης. Παράλληλα, εργάζεστε και ως καθηγητής υποκριτικής και σκηνοθετείτε τη θεατρική ομάδα στο Πανεπιστήμιο Πειραιά. Αισθάνεστε ότι οι επιλογές σας μέχρι σήμερα, έχουν “αναγνωριστεί και ανταμειφθεί”, όπως θα έπρεπε;

Αν το μεταφράζουμε οικονομικά, πολύ σπάνια η ζωή ενός καλλιτέχνη έχει, δε θα πω άνεση, αλλά αξιοπρεπή επάρκεια. Και εγώ ανήκω στο ποσοστό αυτών που χρειάζεται να κάνω πολλά πράγματα για να επιβιώσω. Τώρα από την άλλη, η αίσθηση του να είσαι πάνω στη σκηνή να μοιράζεσαι παίζοντας διάφορες πλευρές σου, είναι ασύγκριτη. Είναι ασύγκριτη η λύτρωση που αισθάνεσαι, όταν βλέπεις μια μουτζουφλιασμένη γιαγιά μες τη μιζέρια να μπαίνει στο θέατρο κακήν κακώς και να βγαίνει με ένα διάπλατο χαμόγελο μέχρι τα αυτιά. Είναι ασύγκριτο αυτό που εισπράττεις όταν η παράσταση που έχεις σκηνοθετήσει τελειώνει και το κοινό δε σταματά να χειροκροτά θερμά. Είναι ασύγκριτο να βλέπεις έναν νεαρό άγουρο φοιτητή στην αρχή, από την εσωστρέφειά του να ντρέπεται που αναπνέει και στη συνέχεια να αρθρώνει τα λόγια του Σοφοκλή σαν να ήταν δικά του. Είναι ασύγκριτο να παρατηρείς πως ΜΟΝΟ σε μια θεατρική σκηνή μπορούν να συνυπάρξουν αρμονικά τόσες διαφορετικές ιδιοσυγκρασίες, ενέργειες, φυλές και απόψεις. Όσο υπάρχουν λοιπόν όλα αυτά τα “ασύγκριτα”, εγώ θα είμαι πλήρης μ’ αυτά που κάνω.

Τι φταίει τελικά και οι νέοι ταλαντούχοι άνθρωποι στον χώρο του θεάτρου εξακολουθούν να δυσκολεύονται να επικοινωνήσουν σε μεγάλες σκηνές το ταλέντο και τη δουλειά τους, και να παρατηρούμε το φαινόμενο, κάποιοι μετά από… καταστροφικές παραστάσεις να παίρνουν διαρκώς αυτές τις ευκαιρίες; Αν ξαφνικά αρχίζαμε να εξαγάγουμε και καλλιτέχνες στον κόσμο (εκτός από επιστήμονες), μήπως τότε αντιλαμβάνονταν όλοι ότι τα εναπομείναντα, πίσω στην πατρίδα, “ιερά τοτέμ”, δεν είναι και τόσο… καθαγιασμένα;

Πιστεύω πως σ’ αυτό βελτιωνόμαστε χρόνο με τον χρόνο αρκετά. Αρχικά, οι δραματικές σχολές καλυτερεύουν σιγά σιγά το επίπεδό τους, στελεχώνοντας το δυναμικό τους με ανθρώπους που έχουν όρεξη και όραμα. Συν τοις άλλοις, ολοένα και περισσότεροι νέοι καλλιτέχνες παρουσιάζουν τις δουλειές τους και σε μεγάλες σκηνές και στην Επίδαυρο ακόμα ακόμα. Γεγονότα άκρως ενθαρρυντικά, αν αναλογιστεί κανείς πως αυτά τις περασμένες δεκαετίες ήταν προκλητικά ανέφικτα. Δεν χρειάζεται καμία “μετανάστευση”. Χρειάζεται υπομονή. Αυτό μόνο. Υπομονή και καλλιέργεια. Αυτό το καλό έχει η εποχή μας. Δεν είναι κρίση χρημάτων. Είναι κρίση αξιών. Αυτός που αξίζει και θέλει, θα μείνει. Τα “τοτέμ” και οι φελλοί δεν θα αντέξουν. Είναι κούφιοι. Θα καταρρεύσουν. Και χρειάζεται περιεχόμενο και βάσεις για να σταθείς και να έχεις διάρκεια. Αν το ζητούμενο είναι το φευγαλέο, φευγαλέα και θα μείνει λοιπόν.

Μετά τον Ηρακλή, τι προγραμματίζετε καλλιτεχνικά; Ποιο είναι το πιο φιλόδοξό σας σχέδιο, που θα θέλατε να βρείτε την τόλμη και τους υποστηρικτές για να το πραγματοποιήσετε; Πώς οσμίζεστε, ως νεος άνθρωπος του θεάτρου και της τέχνης, αυτά που συμβαίνουν στον καλλιτεχνικό χώρο της Ελλάδας; Προσωπικά, πιστεύω ότι χρειαζόμαστε πιο πολλές νέες προτάσεις, ακόμα περισσότερα νέα έργα – ίσως έναν περιορισμό των επαναλαμβανόμενων κλασικών κειμένων και παράλληλη προώθηση της ελληνικής δραματουργίας – εσείς τι θα θέλατε να δείτε να αλλάζει σταδιακά τα επόμενα χρόνια;

Η επόμενη παράσταση που θα πραγματοποιήσω θα είναι ο Βασιλιάς Ιωάννης του Σαίξπηρ στο θέατρο vault τον Μάρτιο του 2018. Η πιο μεγάλη φιλοδοξία μου είναι το θέατρο που θα κάνω, να ανοίξει την αγκαλιά του σε όλο και περισσότερο κόσμο. Στη πρώτη μου χρονιά στη θεατρική ομάδα του Πανεπιστημίου Πειραιά είχα επί σκηνής 27 μαθητές, τη δεύτερη 30, πέρσι 44 και φέτος κάναμε μια Αντιγόνη με 49 άτομα! Και όλο αυτό χωρίς καμία στήριξη από το Πανεπιστήμιο απολύτως, παρά μόνο με την αγάπη, την όρεξη και το μεράκι των παιδιών. Όπως προανέφερα, αισιοδοξώ για το γεγονός ότι αναπτύσσονται νέες τάσεις και προτάσεις στη χώρα μας. Το κακό είναι πως αυτό γίνεται με βήματα χελώνας και με πενιχρή στήριξη της πολιτείας. Για να αλλάξει κάτι, για να αναπτυχθεί η ελληνική δραματουργία, χρειάζεται να εγκύψουμε όλοι: καλλιτέχνες, θεσμικοί φορείς και πολίτες στην ο υ σ ί α που θέλουμε για τους εαυτούς μας και τα παιδιά μας. Το θέατρο είναι παντοδύναμο. Υπήρχε πριν την έλευση της όποιας διασκέδασης, η οποία βασίζεται σε κάποιο τεχνολογικό επίτευγμα. Και θα συνεχίσει να υπάρχει γιατί δεν μπορεί να αντικατασταθεί. Θα κλείσω με την φράση ενός σπουδαίου σκηνοθέτη και δασκάλου, του Βζέβολοντ Μέγιερχολντ: “θα ‘θελα όταν ένας αεροπόρος βλέπει ένα έργο μου, την άλλη μέρα να πετά το αεροπλάνο του καλύτερα”.

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ

Ηρακλής ο Γενναίος
Θέατρο Φούρνος
Τετάρτη 4, 11, 18 & 25 Οκτωβρίου, στις 20:00

Όσα χρόνια κι αν περάσουνε στη γη,
όποια κι αν έρθει καινούργια εποχή,
η ανθρωπότητα δεν θα ξαναδεί
ήρωα γενναίο και τρανό σαν τον Ηρακλή.

Στο θέατρο Φούρνος μας περιμένει για δεύτερη χρονιά και για τέσσερις μόνο παραστάσεις ο Ηρακλής – ο κορυφαίος όλων των ηρώων.

Κορυφαίος γιατί ξεπέρασε με το θάρρος του τα ανθρώπινα όρια και έγινε ένας θεός, ένας αξεπέραστος ήρωας ανά τους αιώνες. Ένας άνθρωπος αλλιώτικος από τους άλλους, που η περιπετειώδης ζωή του έγινε μύθος – ο πιο σημαντικός μύθος που συναρπάζει τον κόσμο μέχρι σήμερα. Σημαντικός και αναγκαίος, καθώς μαθαίνει στους νεότερους και θυμίζει σε όσους ίσως έχουν ξεχάσει πως οι δράκοι και τα τέρατα στο τέλος μπορεί να αντιμετωπιστούν. Πως οι κρυμμένοι μαγικοί θησαυροί της ζωής, αν αναζητηθούν με ευγενική και αγνή ψυχή, στο τέλος πάντα βρίσκονται…

Ο Ηρακλής ο Γενναίος ακολουθεί τη μαγική διαδρομή του ήρωα. Πώς μια ιστορία τόσο γνωστή και αγαπημένη μπορεί να ειπωθεί αλλιώς; Πώς ένα τόσο κλασικό παραμύθι μπορεί να γίνει σύγχρονο;

Μία μοναδική παράσταση για τον πιο αγαπημένο ήρωα όλων των εποχών και για τους άθλους του, που βασίζεται αποκλειστικά στο θεατρικό παιχνίδι και τις συνεχείς και ευφάνταστες μεταμορφώσεις των ηθοποιών, που μας προτρέπουν και μας ενθαρρύνουν να «παίζουμε». Καθώς το παιχνίδι, εκτός από αποτελεσματικός τρόπος εκμάθησης μύθων και ιστοριών, είναι κυρίως τρόπος ζωής…

Ο άνθρωπος δεν μπορεί να ανακαλύψει νέους ωκεανούς αν δεν έχει το θάρρος να απομακρυνθεί από την ακτή….

Μια παράσταση για μικρά αλλά και μεγάλα παιδιά.

Ταυτότητα Παράστασης:
Σκηνοθεσία/Σύλληψη/Κείμενο: Αποστόλης Ψαρρός
Παίζουν: Ιορδάνης Κασάπογλου, Ειρήνη Κυριάκου, Ελισάβετ Μπούρα
Βοηθός σκηνοθέτη: Δάφνη Γεμελιάρη
Κοστούμια/Σκηνικά Αντικείμενα: Θωμάς Χουλιάρας
Σχεδιασμός αφίσας: Τάσος Καραλιάς
Φωτογραφίες: Νάσια Σταματέλλου
Φωτισμοί: Αποστόλης Τσατσάκος
Βίντεο: Παναγιώτης Λαμπής
Παραγωγή: citron stories
Υπεύθυνη Επικοινωνίας: Ιωάννα Ιακωβίδη

Περισσότερες πληροφορίες για την παράσταση:
Video Teaser:

https://www.facebook.com/iraklisogennaios/?ref=ts&fref=ts

Θέατρο Φούρνος
Μαυρομιχάλη 168, Εξάρχεια
4, 11, 18 & 25 Οκτωβρίου, στις 20:00
Διάρκεια: 80 λεπτά
Τιμή εισιτηρίου: 8 ευρώ
Τηλεφωνικές Κρατήσεις: 210 – 6460748