Σας καλωσορίζουμε στο Sin Radio! Γιατί επιλέξατε αυτά τα συγκεκριμένα διηγήματα του Σωτήρη Δημητρίου και ποιο ήταν το κοινό νήμα που σας επέτρεψε να τα ενώσετε σε έναν ενιαίο θεατρικό λόγο;

Δαμιανός Κωνσταντινίδης: Η σκέψη να ανεβάσω κάποιο κείμενο του Σωτήρη Δημητρίου στο θέατρο είναι παλιά, αλλά η υλοποίησή της έγινε εφικτή μόλις πέρυσι κι αφού μεσολάβησαν η γνωριμία μου με την ηθοποιό Δέσποινα Σαραφείδου, η σύνδεσή μας μέσω της δουλειάς και η διαπίστωση της κοινής αγάπης μας για τον συγκεκριμένο συγγραφέα, καθώς και για τους πίνακες του Γιώργου Ρόρρη που τόσο θυμίζουν και στους δυο μας τον κόσμο του σημαντικού αυτού λογοτέχνη, τις γυναικείες μορφές του, τις φθορές, και που έπαιξαν στην παράστασή μας τον ρόλο ενός αισθητικού μπούσουλα.

Υπό τον γενικό και φανερά μεταφορικό τίτλο: Τυφλή, τυφλή φοράδα, πού πας;, στεγάσαμε πέντε διηγήματα: Ντιάλιθ’ ιμ, Χριστάκη, Βαλέρια, Η φλέβα του λαιμού, Γλύκα στο στόμα, Κάι, κάι, θεούλη μου, που αλιεύσαμε από τρεις διαφορετικές συλλογές του Σωτήρη Δημητρίου και που νιώθαμε ότι μπορούν να αποτελέσουν μια ενότητα. Βέβαια και μόνο το γεγονός ότι είναι δημιουργήματα του ίδιου συγγραφέα, θα αρκούσε για να νομιμοποιήσει τη συνύπαρξή τους και να εγγυηθεί τη σύνδεσή τους. Μπορούμε να αναγνωρίσουμε σε αυτά κοινά υφολογικά στοιχεία, έναν ίδιο τρόπο δόμησης της φράσης και της ιστορίας, λιτότητα στην έκφραση και απλότητα, που συντελούν σε μια μεγάλη πύκνωση: σύντομες, περιεκτικές φράσεις, έγνοια για το απολύτως ουσιώδες, ρεαλιστική γραφή, μπολιασμένη όμως με στοιχεία λυρισμού και ποίησης, καθώς και με μεταφυσικές ενατενίσεις.

Αλλά ήταν κυρίως οι θεματικές συνάφειες που ευνόησαν αυτή τη συγκατοίκηση. Και στα πέντε αυτά ολιγοσέλιδα αφηγήματα κυριαρχούν οι γυναικείες μορφές, ή πιο σωστά οι «θηλυκότητες», μια που σε αυτές θα πρέπει να συμπεριλάβουμε μια γάτα και ένα αγόρι που η μάνα του μεταμορφώνει σε κορίτσι. Πρόκειται για μητέρες με προβληματικά συνήθως παιδιά, για αλλοδαπές ή ξενομερίτισσες που υφίστανται τη δυσπιστία και τον ρατσισμό των ντόπιων, για κακοποιημένες συζύγους, κακοποιημένα ζώα, πόρνες τρίτης κατηγορίας, χήρες εμμονικά προσκολλημένες στη μνήμη του εκλιπόντος, πλάσματα ρημαγμένα, ξεριζωμένα, που πάνε στα τυφλά, -εξ ου και ο τίτλος της παράστασης-, ή σα να παλεύουν να ξεφύγουν -από τι άραγε; μιαν αδυσώπητη μοίρα; κάποιον ανελέητο Θεό;-, εξεγερμένα ή ικετεύοντας μάταια οίκτο, ή, σπανιότερα, κερδίζοντας με κόπο μια στιγμή γαλήνης ή, ακόμη-ακόμη, μιαν ελευθερία μέσα από τη συντριβή. Εν ολίγοις, ο πόνος είναι το συνδετικό νήμα και η ανάγκη για λύτρωση.

Η παράσταση ισορροπεί ανάμεσα στον ρεαλισμό και την ποίηση, στη βία και στην τρυφερότητα. Πώς αποφύγατε τον μελοδραματισμό χωρίς να αποδυναμώσετε τη συγκινησιακή ένταση των ιστοριών;

Δαμιανός Κωνσταντινίδης: Πριν απαντήσω στην ερώτησή σας, ας μου επιτραπεί να διευκρινίσω ότι δεν έχω τίποτε ούτε εναντίον του μελοδράματος, του θεατρικού είδους, ούτε εναντίον του συναισθήματος. Αν θεωρήσουμε όμως ότι μελοδραματισμός είναι η κατάχρηση και η κακοφόρμιση του συναισθήματος, τότε πρέπει να ομολογήσω ότι τον αποφύγαμε αφού πρώτα, -στη διάρκεια των προβών που είναι, πιστεύω, ούτως ή άλλως μια περίοδος κατά την οποία πρέπει να διαπράττονται όλων των ειδών τα λάθη μέχρι να αποφασιστεί τι είναι κάθε φορά το σωστό-, πέσαμε μέσα του και διαπιστώσαμε ότι δεν μας άρεσε. Και δεν μας άρεσε ακριβώς γιατί αποδυνάμωνε αυτό που αποκαλείτε «συγκινησιακή ένταση» των ιστοριών. Και βέβαια, μέσα από τις πρόβες, φτάσαμε στη γνώση, που, κατά κάποιον τρόπο, πάντα ενδόμυχα κατείχαμε, αλλά της οποίας την ισχύ οφείλουμε πάντα να επαναβεβαιώνουμε, ότι αν ειπωθούν οι λέξεις χωρίς να τις φορτώνουμε με ένα επιπλέον πάθος από αυτό που ήδη κουβαλούν, αλλά εννοώντας τες ως το μεδούλι, τότε διασώζουμε ακέραιη τη συγκίνηση για τον θεατή και αποφεύγουμε τον μελοδραματισμό. Αλλά αυτή η γνώση από μόνη της δεν αρκεί. Χρειάζεται να υπάρχει και ένας/μία ηθοποιός ιδιαίτερης ευαισθησίας και ευελιξίας για να φέρει σε πέρας αυτή την αποστολή επικίνδυνης ισορροπίας και να μεταδώσει το συναίσθημα χωρίς να το επιβαρύνει ή να το νοθεύει.

Η παράσταση είναι φτιαγμένη με ελάχιστα, σχεδόν χειροποίητα μέσα. Τι σας επέτρεψε αυτή η λιτότητα; Σας απελευθέρωσε ή σας έθεσε αυστηρότερα όρια στη δημιουργική διαδικασία;

Δέσποινα Σαραφείδου: Εν αρχή ην η αγάπη μας για το έργο του Σωτήρη Δημητρίου. Η τρελή επιθυμία μας να δουλέψουμε με αυτό, να μοιραστούμε τη συγκίνηση που μας προκαλεί ο εξαιρετικός, παλλόμενος λόγος του, η πλούσια, γεμάτη βαθιά κατανόηση ματιά του στα ανθρώπινα. Η λιτότητα προέκυψε κατ’ αρχάς από τα ίδια τα κείμενα, οδηγός μας ήταν η δωρικότητα, η άφθαστη συμπύκνωση της γλώσσας του. Αναζητώντας ένα εξίσου ισχυρό σκηνικό ισοδύναμο, προσπαθώντας να φτάσουμε στο ουσιώδες, στο «εσωτερικά αναγκαίο», αφαιρέσαμε οτιδήποτε περιττό, στο παίξιμο, στη σκηνογραφία, στο φωτισμό κ.λπ., σε όλα τα στοιχεία που συγκροτούν την παράσταση. Σ’ αυτή τη διαδικασία ευτυχήσαμε να δουλέψουμε με συνεργάτες εξίσου εμπνευσμένους από τον Σωτήρη Δημητρίου και, ως προς την αισθητική, τον Γιώργο Ρόρρη, που η ζωγραφική του αποδίδει με ανάλογη απροσποίητη δύναμη την ανθρώπινη μορφή. Κατά κάποιον τρόπο, λοιπόν, η λιτότητα ήταν ανάγκη και ταυτόχρονα επιλογή μας. Και σαφώς λειτούργησε απελευθερωτικά, καθώς μας κατεύθυνε να ψάξουμε το μεδούλι, την καρδιά, με την έγνοια να μη στολίσουμε την τέχνη μας με ανώφελα μαλάματα.

Πρόκειται για έναν απαιτητικό μονολόγο με διαδοχικές μεταμορφώσεις προσώπων και καταστάσεων. Πώς οργανώθηκε η ερμηνευτική δουλειά ώστε κάθε ιστορία να έχει τη δική της ταυτότητα χωρίς να διασπάται η συνοχή της παράστασης;

Δέσποινα Σαραφείδου: Καθένα από τα πέντε διηγήματα που παρουσιάζουμε στέκει αυθύπαρκτο, έχει τη δική του αυτοτέλεια. Παράλληλα, καθώς όλα βγήκαν από την ίδια πένα, διαθέτουν κοινά στοιχεία, ενώ διατηρούν πάντα το ξεχωριστό ύφος τους. Ξεκινώντας την έρευνά τους, αφέθηκα αρχικά στο ένστικτο, στην αθωότητα, κινήθηκα με πυξίδα το τι μου δημιουργούσε καθένα πρωτογενώς, πώς με κινούσε στο χώρο και στο χρόνο, τι ρυθμό μου υπέβαλλε, πώς διαμόρφωνε τη σωματικότητα και τη φωνή μου. Κατόπιν, δουλεύοντάς τα εν σειρά, προέκυψαν σχεδόν αβίαστα οι αρμοί, οι διαβάσεις από το ένα στο άλλο. Και άρχισε να διαφαίνεται το νήμα που τα συνέδεε. Στο στάδιο αυτό, με δοκιμές και πλάνες, έγινε και η δουλειά της αφαίρεσης, η απόσταξη θα λέγαμε του τι πετάς και τι κρατάς, η εμβάθυνση, το σμίλεμα της λεπτομέρειας. Σε όλη αυτή την πορεία, δουλεύτηκε και το ζύγισμα ανάμεσα στην υπόδυση και την αφήγηση, ενεργοποιήθηκαν οι ταχύτητες εναλλαγής για τα περάσματα μέσα σε κάθε διήγημα, αλλά και από το ένα στο άλλο. Είναι ίσως παράδοξο, αλλά όσο αντιλαμβανόμουν πια και χρησιμοποιούσα συνειδητά έναν κοινό κώδικα για τα πέντε διηγήματα, τόσο αναδυόταν και πιο ισχυρή η ιδότυπη ταυτότητα καθενός τους, η ατμόσφαιρα, το «χρώμα» του. Έτσι δημιουργήθηκαν πέντε μονόλογοι συν ένας, εννοώ αυτόν που τα συνέχει όλα σε μια ενιαία ερμηνεία, παρά το ιδιαίτερο ύφος κάθε ιστορίας. Και νιώθω πολύ τυχερή, γιατί σ’ αυτή την περιπέτεια είχα την εξαιρετική καθοδήγηση του Δαμιανού Κωνσταντινίδη.

Η παράσταση επιστρέφει μετά τη θερμή υποδοχή κοινού και κριτικών. Τι άλλαξε ή ωρίμασε στη δεύτερη αυτή παρουσίασή της και τι ελπίζετε να προσλάβει διαφορετικά ο θεατής;

Δαμιανός Κωνσταντινίδης: Αλλάζουμε συνέχεια, ανεπαισθήτως. Και ενδεχομένως, αλλάζοντας, να ωριμάζουμε κιόλας. Την ίδια ρευστότητα γνωρίζει και μια παράσταση. Είτε επεμβαίνουμε πάνω της φανερά, είτε όχι. Όπως και να ΄χει, κάθε φορά, η κύρια έγνοια είναι, από μέρα σε μέρα, από επανάληψη σε επανάληψη, να μη βάζουμε τον αυτόματο πιλότο, να μην επαναπαυόμαστε σε αυτό που ήδη γνωρίζουμε, αλλά να αντιμετωπίζουμε τα πάντα σα να είναι η πρώτη φορά, σα να τα ανακαλύπτουμε τώρα. Πέρα από αυτό, στην περίπτωση της Τυφλής φοράδας, υπάρχουν φανερές αλλαγές όταν η παράσταση παίζεται εκτός Αθήνας και αφορούν κυρίως το σκηνικό, που αλλάζει από τόπο σε τόπο, αν και κρατάει τη λογική του αρχικού. Υπάρχουν όμως και αλλαγές που αφορούν σε ποιότητες παιξίματος, π.χ., στη διαχείριση του σκηνικού χρόνου, ή στη διάθεση που πρέπει να κυριαρχεί σε μια σκηνή, κ.λπ., κι αυτές είναι κυρίως αισθητές από τους συντελεστές της κάθε παράστασης, πρώτα απ’ όλα από τους ηθοποιούς που θα τις φέρουν σε πέρας. Και πάντα ο στόχος είναι, νομίζω, ο ίδιος: να βελτιώνεται η παράσταση διαρκώς, να κερδίζει διαρκώς σε αλήθεια και καθαρότητα, ώστε και η πρόσληψή της να είναι καλύτερη και η συγκίνηση, η απόλαυση που θα νιώσουν οι θεατές να είναι πληρέστερη.

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ

1+1=1 εταιρεία θεάτρου & Angelus Novus

Τυφλή, τυφλή φοράδα, πού πας;
Σωτήρης Δημητρίου

Σκηνοθεσία: Δαμιανός Κωνσταντινίδης
Ερμηνεία: Δέσποινα Σαραφείδου

Θέατρο Φούρνος
Πρεμιέρα 14 Φεβρουαρίου 2026
Για 12 μόνο παραστάσεις

Video trailer:
https://youtu.be/oejSZi7LEXE

Προπώληση: https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/tyfli-tyfli-forada-pou-pas

Η καθημερινή διαπάλη των σχέσεων και η ενδοοικογενειακή βία, η πικρία και η ματαίωση αλλά ταυτόχρονα και η τρυφερότητα, η ζωογόνα ελπίδα, η λοξή σεξουαλικότητα, η αγάπη, το χιούμορ, η παρηγοριά. Περιπλανήσεις στην Αθήνα και την επαρχιακή μεθόριο, τυχαία βλέμματα και κουβέντες που λάμπουν απρόσμενα θερμαίνοντας την καρδιά, ο καθημερινός πόνος των ανθρώπων αλλά ενίοτε και ο πόνος των ζώων.

Η 1+1=1 και η Angelus Novus μετά τη θερμή υποδοχή από κριτικούς και κοινό στο περσινό της ανέβασμα και την περιοδεία σε Δράμα, Θεσσαλονίκη και Ιωάννινα παρουσιάζουν ξανά την παράσταση «Τυφλή, τυφλή φοράδα, πού πας;», σε σκηνοθεσία Δαμιανού Κωνσταντινίδη και ερμηνεία Δέσποινας Σαραφείδου, από 14 Φεβουαρίου 2026 και για 12 μόνο παραστάσεις, Σάββατο στις 21:00 και Κυριακή στις 20:00 στο Θέατρο Φούρνος. Το έργο σε μορφή μονολόγου αποτελείται από πέντε διηγήματα του Σωτήρη Δημητρίου, ενός από τους σημαντικότερους νεοέλληνες συγγραφείς. Το έργο του, βαθιά ανθρώπινο, περιγράφει με ποίηση και ρεαλισμό μια κοινωνία ρημαγμένη, με πρόσωπα μοναχικά, έκκεντρα και αποσυνάγωγα, τραυματισμένα από τη ζωή.

Στις πέντε ιστορίες του Σωτήρη Δημητρίου (Ντιάλιθ’ ιμ, Χριστάκη, Βαλέρια, Η φλέβα του λαιμού, Γλύκα στο στόμα, Κάι, κάι, θεούλη μου), τα πλάσματα που πρωταγωνιστούν κουβαλούν μιαν αντίδικη μοίρα και πορεύονται ακυβέρνητα αναζητώντας κάπου ν’ ακουμπήσουν.

Μια γυναίκα εγκλωβισμένη σ’ ένα ασφυκτικό οικογενειακό περιβάλλον ξαναβρίσκει τη γλώσσα της καθώς θρηνεί το χαμένο παιδί της. Μια φτωχοπουτάνα που πουλάει το γιο της για δυο χιλιάρικα στη Συγγρού συνδέεται ξανά με τις ρίζες της την ώρα της ύστατης απώλειας. Μια φλέβα που χορεύει άτσαλα αποκαλύπτει τη δύναμη και το χαμόγελο μιας μάνας αφοσιωμένης στην άρρωστη κόρη της. Ένα νεκροταφείο γίνεται το σκηνικό για την ερωτική συνεύρεση δυο μοναξιασμένων που καταφάσκει τη ζωή. Τέλος, τα ζώα που υποφέρουν τα πάνδεινα σ’ έναν μακρινό ναύσταθμο καταλήγουν να είναι μια αλληγορία για τις αδέσποτες τύχες όλων μας.

Αντί σκηνοθετικού σημειώματος
Πλάσματα, άνθρωποι, ζώα, αδιακρίτως φύλου, βασανισμένα, βασανίζοντα, πιασμένα όλα στο δόκανο ενός ανελέητου θεού, παλεύοντας απελπισμένα να ξεφύγουν, εξεγερμένα ή ικετεύοντας μάταια οίκτο, ή, σπανιότερα, κερδίζοντας με κόπο μια στιγμή γαλήνης ή, ακόμη-ακόμη, μιαν ελευθερία μέσα από τη συντριβή. Αυτό είναι, με μια φράση, το συνδετικό, οντολογικό, νήμα των 5 σύντομων ιστοριών που απαρτίζουν το Τυφλή, τυφλή φοράδα, πού πας;, και που είναι αλιευμένες από τρεις διαφορετικές συλλογές διηγημάτων του Σωτήρη Δημητρίου.

Πώς αυτό το λογοτεχνικό υλικό μπορεί, χωρίς να αλλοιωθεί, να γίνει θέατρο; Πώς μπορεί να ξεφύγει η παράστασή του από έναν χαρακτήρα αναλογίου; Όπως μου συνέβη παλιότερα ανεβάζοντας Παπαδιαμάντη, τον οποίον περιέργως ο Δημητρίου μού τον θυμίζει αν και εκ πρώτης όψεως δεν του μοιάζει καθόλου, ανακαλύπτω μια δραματική, δηλαδή καθαρά θεατρική, ένταση στην ίδια τη γλώσσα και όχι μόνο στο ιστορημένο γεγονός. Είναι μια γλώσσα με γερές ρίζες στη γη και στην καρδιά, που ανακαλεί βιώματα και προσκαλεί σε μια βιωματική απόδοσή της.

Για να επιτευχθεί κάτι τέτοιο, χρειάζεται ένας ερμηνευτής, μια ερμηνεύτρια ιδιαίτερης ευαισθησίας και μεγάλης ακρίβειας, που βρήκα στο πρόσωπο της Δέσποινας Σαραφείδου. Επωμίζεται μόνη της το φορτίο των συνταρακτικών αυτών ιστοριών και των όχι λιγότερο συνταρακτικών ηρώων τους, επιδιδόμενη σε μια εύθραυστη ισορροπία ανάμεσα στην αφήγηση και την υπόδυση, στον έλεγχο και το χάσιμο.

Είναι ίσως αναγκαίο να θυμίσω πως αυτή η δουλειά, φτιαγμένη με ελάχιστα μέσα, χειροποίητα, φερμένη μπροστά στο κοινό από μία μόνο ηθοποιό, είναι μια δουλειά συνόλου, μια δουλειά συνάντησης παλιών και νέων συνεργατών, φίλων, αποτέλεσμα κοινής κατάθεσης, αγάπης: Σωτήρη, Δέσποινα, Ίριδα, Μαρία, Στέβη, Κυριακή, Ελιόνα, Γιώργο, Δημήτρη, Dennis, Ράνια, σας ευχαριστώ.

Δ.Κ.

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ
«Τυφλή, τυφλή φοράδα, πού πας;»
Κοινωνικό
Διάρκεια: 60 λεπτά

Συντελεστές
Κείμενο: Σωτήρης Δημητρίου
Σκηνοθεσία: Δαμιανός Κωνσταντινίδης
Ερμηνεία: Δέσποινα Σαραφείδου
Σκηνικά – Κοστούμια: Μαρία Καραθάνου
Επιμέλεια κίνησης: Ίρις Νικολάου
Σχεδιασμός φωτισμών: Στέβη Κουτσοθανάση
Μουσική διδασκαλία – Τραγούδι: Ελιόνα – Ελένη Σινιάρη
Βοηθός σκηνοθέτη: Κική Καραΐσκου
Φωτογραφίες: Δημήτρης Γερακίτης
Trailer: Γιώργος Γεωργακόπουλος
Γραφιστική επιμέλεια: ONArt – Dennis Spearman
Γραφείο τύπου – Επικοινωνία: Ράνια Παπαδοπούλου – Blue Rosebud Productions
Παραγωγή: 1+1=1 & Angelus Novus

Η ιδέα του σκηνικού χώρου αντλείται από τους πίνακες του Γιώργου Ρόρρη τον οποίο και ευχαριστούμε από καρδιάς.

Το trailer και η πρώτη φωτογράφιση της παράστασης πραγματοποιήθηκαν στο εργαστήριο των ζωγράφων Νίκου Σκαλίζου και Δημήτρη Σταγκόπουλου – τους ευχαριστούμε θερμά.

Πληροφορίες
Ημέρες και ώρες παραστάσεων
14 Φεβρουαρίου έως 22 Μαρτίου 2026
Για 12 μόνο παραστάσεις
Σάββατο στις 21:00
Κυριακή στις 20:00

Εισιτήρια:
14 ευρώ (κανονικό), 12 ευρώ (φοιτητικό, άνω των 65, ανέργων, ΑΜΕΑ, ομαδικά άνω των 6 ατόμων), 5 ευρώ (ατέλειες)
Προπώληση:
https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/tyfli-tyfli-forada-pou-pas

Κρατήσεις: Τηλ. 210 6460748 και στη more.com

Η εταιρεία θεάτρου ΕΝΑ ΣΥΝ ΕΝΑ ΙΣΟΝ ΕΝΑ (1+1=1) ιδρύθηκε το 2011, σε διεύθυνση της Δέσποινας Σαραφείδου. Παραγωγές της έχουν παρουσιαστεί στην Αθήνα και σε περισσότερα από 40 φεστιβάλ στην Ελλάδα και το εξωτερικό (Ευρώπη, Αμερική, Ασία) και έχουν τιμηθεί με βραβεία κειμένου, παράστασης και ερμηνείας.

Η σελίδα της 1+1=1: https://www.facebook.com/enasinenaisonena

Η εταιρεία θεάτρου Angelus novus ιδρύθηκε το 2003 στη Θεσσαλονίκη και διευθύνεται από τον σκηνοθέτη Δαμιανό Κωνσταντινίδη. Έχει στο ενεργητικό της πάνω από 35 παραστάσεις. Έχει παρουσιάσει τη δουλειά της σε πολλές πόλεις της Ελλάδας και του εξωτερικού και έχει συμμετάσχει σε εγχώρια και ξένα φεστιβάλ. Έχει βραβευτεί με το βραβείο ερμηνείας Κ. Κουν (2018) και με το βραβείο επιτελεστικού έργου (2023) από την Ένωση Ελλήνων Κριτικών Θεάτρου και Παραστατικών Τεχνών.

Η σελίδα της Angelus novus: fb: https://www.facebook.com/AngelusNovus.theater
site: www.angelusnovus.gr

Θέατρο Φούρνος
Μαυρομιχάλη 168, 114 72 Αθήνα